Co to są ceny transferowe?

Cena definiowana jest jako wartość (najczęściej wyrażona w jednostkach pieniężnych), którą kupujący musi zapłacić sprzedającemu za dobra lub usługi będące przedmiotem transakcji.

Ceny transferowe (ang. transfer pricing) są natomiast cenami stosowanymi we wszelkich transakcjach realizowanych przez podmioty, pomiędzy którymi występują powiązania kapitałowe, rodzinne lub osobowe.

Za ceny transferowe są uważane także ceny w transakcjach zawieranych z podmiotami mającymi swą siedzibę, zarząd lub miejsce zamieszkania w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową (tzw. „raju podatkowym”).

W aktach  prawnych oraz literaturze przedmiotu można spotkać następujące definicje ceny transferowej (transakcyjnej):

  • Wytyczne OECD: „Ceny transferowe są cenami, po których przedsiębiorstwo przekazuje towary oraz dobra niematerialne lub świadczy usługi powiązanym przedsiębiorstwom”.
  • Ordynacja podatkowa: „Przez cenę transakcyjną rozumie się cenę przedmiotu transakcji zawieranej pomiędzy podmiotami powiązanymi w rozumieniu prawa podatkowego dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług”.

Rodzaje powiązań

Przepisy o cenach transferowych wyróżniają trzy rodzaje możliwych powiązań pomiędzy podmiotami:

  • Kapitałowe
  • Osobowe (udział w zarządzaniu lub kontroli)
  • Rodzinne

Powiązania kapitałowe istnieją w sytuacji, w której jedna z osób lub jeden z kontrahentów posiada prawo głosu wynoszące co najmniej 5% wszystkich praw głosu w drugim podmiocie lub dysponuje bezpośrednio lub pośrednio takim prawem. Powiązania kapitałowe występują w przypadku posiadania udziałów w kapitale innego podmiotu.

Powiązania osobowe mogą zaistnieć poprzez łączenie funkcji członka zarządu i rady nadzorczej bądź innej funkcji kierowniczej w dwóch różnych podmiotach lub poprzez sprawowanie funkcji w jednym z podmiotów przy jednoczesnym posiadaniu udziałów w wysokości co najmniej 5% w drugim podmiocie.

Powiązania rodzinne występują pomiędzy osobami ze sobą spokrewnionymi i spowinowaconymi. Ma to znaczenie w momencie, gdy osoby takie sprawują funkcje lub posiadają udziały w podmiotach przeprowadzających ze sobą transakcje.

Pojęcie transakcji

Prawidłowe rozumienie pojęcia transakcji jest ważne, gdyż ceny transferowe zawsze rozpatrywane są właśnie w kontekście konkretnej transakcji (lub ich sumy – jeśli przedmiot transakcji i ich warunki są tożsame).

Same przepisy podatkowe nie zawierają definicji transakcji, dlatego też w celu wyjaśnienia pojęcia należy odnieść się do wykładni gramatyczno-słownikowej.

Transakcję można zatem rozumieć jako:

  • operację handlową dotyczącą kupna lub sprzedaży dóbr materialnych, niematerialnych lub usług lub jako umowę handlową na kupno lub sprzedaż dóbr materialnych, niematerialnych lub usług,
  • transfer dóbr materialnych, usług lub dóbr niematerialnych pomiędzy podmiotami gospodarczymi realizowany na warunkach wynikających z ich stosunków handlowych i finansowych oraz z działania sił rynkowych;
  • umowę lub umowy zawarte z tym samym partnerem lub tymi samymi parterami, przedmiotem której lub których jest dobro lub dobra, a także usługi, jeżeli objęte są jedną ceną, co oznacza, że transakcją w rozumieniu tych przepisów może być np. umowa nabycia lub sprzedaży jednego dobra, umowa sprzedaży szeregu dóbr lub wykonania szeregu usług, dla których określono łączną cenę, wieloletnia umowa dostawy za określoną cenę danego dobra lub szeregu dóbr bądź usług.

Dokumentacja podatkowa cen transferowych

Kiedy trzeba sporządzić dokumentację cen transferowych?

Obowiązek przygotowania dokumentacji podatkowej cen transferowych wynika z przepisów prawa podatkowego. Dotyczy podatników, którzy jednocześnie spełnili dwie przesłanki:

1. Zrealizowali transakcję lub transakcje z podmiotem powiązanym (kapitałowo, osobowo lub rodzinnie) bądź z podmiotem mającym swą siedzibę, zarząd lub miejsce zamieszkania w kraju lub na terytorium stosującym szkodliwą konkurencję podatkową.

2. Kwota transakcji przekroczyła równowartość wyrażonego w walucie euro limitu transakcyjnego określonego w ustawach PIT i CIT.

Co po powinna zawierać dokumentacja podatkowa cen transferowych?

Zgodnie z art. 9a ustawy CIT oraz art. 25a ustawy PIT dokumentacja podatkowa ma obejmować:

  • określenie funkcji, jakie spełniać będą podmioty uczestniczące w transakcji (uwzględniając użyte aktywa i podejmowane ryzyko),
  • określenie wszystkich przewidywanych kosztów związanych z transakcją oraz formę i termin zapłaty,
  • metodę i sposób kalkulacji  zysków oraz  określenie ceny przedmiotu transakcji,
  • określenie strategii gospodarczej oraz innych działań w jej ramach – w przypadku, gdy na wartość transakcji miała wpływ strategia przyjęta przez podmiot,
  • wskazanie innych czynników – w przypadku gdy w celu określenia wartości przedmiotu transakcji przez podmioty uczestniczące w transakcji uwzględnione zostały te inne czynniki,
  • określenie oczekiwanych przez podmiot obowiązany do sporządzenia dokumentacji korzyści związanych z uzyskaniem świadczeń – w przypadku umów dotyczących świadczeń (w tym usług) o charakterze niematerialnym.

Sankcje za brak dokumentacji

Podatnik, który nie przygotuje dokumentacji podatkowej cen transferowych lub nie przedstawi jej w ciągu 7 dni od rozpoczęcia kontroli przez organy skarbowe jest narażony na zastosowanie 50% stawki podatku w stosunku do różnicy pomiędzy dochodem zadeklarowanym przez podatnika a określonym przez organy podatkowe, jeśli taka zostanie stwierdzona.

Dodatkowo Kodeks karny skarbowy przewiduje sankcje za niezłożenie w terminie właściwemu organowi wymaganych informacji podatkowych (np. dokumentacji podatkowej cen transferowych) oraz za składanie niepełnych lub nieprawdziwych informacji.

Kontrola cen transferowych

Władze skarbowe mają prawo weryfikować rynkowość cen ustalanych w transakcjach między podmiotami powiązanymi. Przebieg badania cen transferowych przez organy skarbowe określony jest w prawie podatkowym. Sama procedura badania ma sformalizowaną formę i odbywa się w odpowiednich etapach. Warto zatem, aby podatnicy przeprowadzający transakcje z podmiotami powiązanymi byli świadomi zasad i reguł, którym podlegają. Jest to szczególnie ważne w sytuacji ewentualnej kontroli cen transferowych.

Procedura administracyjno-sądowa dotycząca cen transferowych obejmuje następujące etapy:

  • czynności sprawdzające
  • kontrola podatkowa
  • postępowanie podatkowe w I instancji
  • postępowanie podatkowe w II instancji
  • postępowanie sądowe przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym
  • postępowanie sądowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym